Сарман ягы - нурлы як

Альберт бәете

Админ — Thu, 03 Mar 2016 15:59:43 GMT

“Бисмилла” дип башладым

Бу бәетнең башларын.

Явыз чирләр ашады бит

Балакаем башларын.

“Хәлләрем юк, мин чирлим”, - дип,

Кулларыма сарылдың.

“Ничек ярдәм итим?-дидем,

Йөрәгемә кан сауды. $CUT$

Сырхауханәләргә бардык,

Савыгыр дип уйладык.

Яшем елга булып акты,

Балам диеп еладым.

Кич утырып уйлар уйлап,

Утырам табыннарга.

Ходай сабырлыклар бирсен

Калган балаларыма.

Кулларымда китеп бардың,

Карадың кузләремә.

Фәрештәләр нурын сипсен

Караңгы гүрләреңә.

Әни кулларында үстек,

Әти назын күрмәдек.

Әби-бабай янда булды,

Бер авырлык килмәде.

Биек тауның башларында

Уйный куй балалары.

Уйларыма да кермэде

Ике балам – куз нурымның

Ятим каласылары.

Язмышка язылгандыр

Юлның агы-карасы.

Улларыма калды тагын

Ятимлекнең ачысы.

Кулларыма алдым әле

Ике улым – куз карам.

Усеп буйга җиткэннэрен

Мин мәңге дә күралмам.

Әни-бәгърем, кичер мине,

Салдым кара кайгыга.

Ходай бирсен сабырлыклар,

Күрмә башка кайгылар.

Хатыным, син улларымны

Үстер, берүк рәнҗетмә.

Ак күбәләк булып авыр чакта

Мин килермен сиңа ярәмгә

Каберемә юлны онытмагыз,

Өсләремә чәчәк сибегез.

Җомга саен садаканы биреп,

Яннарыма килеп китегез.

Ландыш бәете

Админ — Wed, 01 Aug 2012 13:49:32 GMT

Юл фаҗигасендә вафат булган Ландышыбызга җәннәт ишекләре ачык булып, Кәүсәр чишмәләренең суын эчеп, әти-әниләре белән оҗмахта яшәргә насыйп кылсын Аллаһы Тәгаләбез. Рәйсә әбиең.

Ничек итеп башлыйм икән

Бу бәетнең башларын;

Кызганып яшь Ландышны,

Бәет яза башладым.

Үстем Минзәләбашта,

Бер михнәт тә күрмәдем;

И туганнар, мин бит сездән

Аерылырмын, димәдем.

Иртән торып, тышка чыксам,

Гөрләп килә машина;

Бик моңайган идем ул ел,

Булган икән башыма.$CUT$

Безнең урам – бик зур урам,

Уңда – алма бакчасы;

Төрле чакларым булгандыр,

Бәхил булсын барчасы.

Үлем белән әҗәлләргә

Бернинди дә юк чара;

46 яшьтә китте

Ландышыбыз, бичара.

Кулымдагы йөзегемне

Нихәл итеп алырсыз;

Тере китеп, үлеп кайтам,

Нихәл итеп түзәрсез.

Ишек алды бакчасында

Үсәме суганыгыз;

Машина асларында

Вафат бит туганыгыз.

Безнең артта әрәмәдә

Кошлар сайрый торгандыр;

Кулын яңагына куеп,

Ирем елый торгандыр.

Машина юлын атлап чыктым,

Уртасына басмадым;46 яшькә җиткәч,

Бу дөньяны ташладым.

Зиратта күке кычкыра,

Чатта минем каршыда;

И туганнар, беләсезме,

Мин хәзер җир астында.

Тор, бәгърем, тор син, Ландыш,

Ник тормыйча ятасың;

Калдырып китмә безне,

Гомергә саргайтасың.

Миннән калган киемемне,

Апам, үзең киярсең;

Минем сеңелем бар иде, дип,

Мине сагынып сөйләрсең.

Таң алдыннан кошлар сайрап,

Балаларым уятыр;

Мине сагынып елаганда,

Аларны кем юатыр.

Ирем Лектор, балаларым,

Туганнар, якыннарым,

Йөзләремне күрегез;

Мин үлгәнгә борчылмыйча,

Матур тормыш төзегез.

Бигрәк күп яңгыр яуган

Биек тауның башына;

Үзем үлдем, кайгым калды

Балаларым башына.

Ландыш матур туфли алган,

Аягына киям, дип;

Уена да килмәгәндер,

Олы юлда үләм, дип.

Безнең авылның суы киң,

Колач җәеп йөзәрсең;

Бу бәетне укыганда,

Ничек итеп түзәрсең?

Бу бәетне мин яздым,

Кайгы белән сагышлап;

Бу бәетне сез укыгыз,

Ландышыбызга багышлап.

Ландыш бәете

Админ — Wed, 01 Aug 2012 13:47:32 GMT

2012 нче елның 9 нчы июлендә Казан-Оренбург трассасының 270 нче километрында булган юл һәлакәте безнең арабыздан Бөгелмә шәһәрендә яшәүче Ландыш Азат кызын мәңгелеккә алып китте. Сине сагынып, юксынып, дустың, авылдашың Ильмира Ягафарова (Хаҗиева) бәет чыгарган.

Бисмилламны әйтеп башлыйм

Бу бәетнең башларын;

Бәгырькәем, Ландышкаем,

Сиңа дип багышладым.

Туган көнең булып узды

Ямьле жәй айларында;

Уздырырбыз аны, - дидең, -

Вакыт җитәр барсына.

Чәчкә кебек яшь чагыбыз,

Әле яши башладык;

Дөнья куып алданмадык,

Булганына куандык

Кечкенәдән бергә үстек, $CUT$

Әниләрне тыңладык.

Җиз кыңгырау чыңлаганда,

Якты уйлар уйладык.

Бөгелмә юлын таптадык,

Килеп эшкә урнашкач;

Туганнардай якын булдык,

Авылдаш кызлар булгач.

Чын дус була белдең бит син

Миңа авыр чагымда:

Балаларым, сине сөеп,

Назлап, көтеп алдылар.

– Карт, - диеп эндәшер идең

Ягымлы тавыш белән;

Шатлыкка күмеп йөзләрне,

Үзеңнең барлык белән.

Күз сирпеп каравың җитте

Бозларны эретергә;

Яраланган күңелләрне

Яңадан терелтергә.

Бар кешегә әйбәт булдың,

Ярдәм иттең, булыштың;

Авыр сүздән гел сакландың,

Керсез, намуслы булдың.

Авыр чирләр килә икән

Һич көтмәгән чагында;

Тырышып-тырмашып үттең,

Башыңа төшкәч, барын да.

Иренмәдең һичбер вакыт,

Яшәү өчен көрәштең.

Урмандагы нарат белән,

Кочып, ниләр сөйләштең?

Гөмбәләргә йөри идек

Әбиләр чуагында...

Аларны мин танымадым,

Син өйрәттең барсына.

Телефоннар шалтырагач,

Сөенеп кулга алдык;

Начар хәбәрләр ишеткәч,

Тораташ катып калдык.

Елмаеп җавап бирдек шул:

– Ландыш, хәлең ничек? - дип;

Руслан улың өзелеп әйтте:

– Әнием инде бүтән юк…

Сизенгән булган күнелең,

Тик тәкъдирең җитмәгән.

Яман чир алып китмәде,

Харап булдың бүтәннән.

Шифаханә бүлмәләре,

Ак икән түшәмнәре;

Күпне кичергән хатынны

Язмыш ник өзгәләде.

Казан юлын күпме тапкыр

Алга-артка үттең син;

Һәрбер таңны ышаныч белән,

Өмет белән көттең син.

Юлда йөрүче абыйлар,

Машинаны кумагыз;

Өлгерерсез, ашыкмагыз,

Гомерләрне саклагыз.

Иптәшләрең күп җыелды

Сине күреп калырга;

Соңгы юлга озатканда,

Еладылар барсы да.

Токмачлы ашлар пешердек,

Сине искә төшердек;

Өйләреңдә хужа булдык,

Рөхсәтсез инде йөрдек.

Керерсең кебек ишектән,

Нишләп йөрисез? - диеп;

Песиең тып-тын утыра,

Ризык биргәнең көтеп.

Гүзәлия үксеп елый,

Әйтеп соңгы сүзләрең:

– Әзерләрсең кичкә табын,

Мин дә кайтып житәрмен.

Эшләнмәгән эшләр калды,

Сөйләшмәгән сүзләрең...

Иптәшеңә бигрәк авыр,

Кайтып кергәч кичләрен.

Авыр хәбәр генә килде,

Тетрәндереп жаннарны;

Вакыт кинәт туктап калды,

Дөньям әллә нишләде...

Туганнарың, киленнәрең,

Сеңелләрең жыелган;

Оныкларың сине көтеп,

Рәсемнәр ясап куйган.

Урыннарың оҗмахларның

Якты җирендә булсын;

Без укыган хәер-дога

Көч-куәт биреп торсын.

Онытмабыз һичбер вакыт

Сине, ахирәткәем...

Эшләгән изге эшләрең,

Балаларың юаныч...

Бакчаңдагы агачларың

Җимеш биреп утыра;

Сине көткәндәй, капкада

Яулыгың эленеп тора.

Ришат бәете

Админ — Wed, 01 Aug 2012 13:43:54 GMT

Дими Тарлау авылында яшәгән Ришат Ризатдиновның 1995 нче елның 11 нче июнендә гомере өзелгән. Аңа нибары 22 яшь булган. Аның истәлегенә әнисе Сәвия апа бәет язган.

"Бисмиллаһи” диеп башлыйм

Бу бәетнең башларын;

Җәйнең ямьле бер көнендә

Гүргә керде башларың.

Якын дустың армиядән

Кайткан иде ул көнне;

Ял итәргә алып китте

Дус-ишләрең үзеңне.

Эштән кайтып юындың $CUT$ да,

Өстәл буена килдең;

Мотоцикл кычкырткач,

Өйдән чыгып йөгердең.

Әзерләгән ашларымны

Кабып та карамадың;

Исән килеш өебезгә

Кайтып җитә алмадың.

Артларыңнан карап калдым –

Булган икән соңгысы;

Язмышыма язылган

Күрү бала кайгысын.

Нарат Асты елгасының

Сулары тирән икән:

Сикереп суларга кергәч,

Авызыңа су тулган.

Дус-ишләрең карап торган,

Коткармаган үзеңне;

Агымсулар тартып алган,

Өзеп, яшь гомереңне.

Киемеңне алып кайтып,

Тоттырдылар кулыма.

Күзем алмый карап тордым

Синең кайтыр юлыңа.

Нарат Асты ярларын

Кабат-кабат урадым;

Су төбендә өч көн яттың,

Үксеп-үксеп еладым.

Бергә булган иптәшләрең

Ярдәм кулын сузмаган;

Нигә сиңа озак яшәү

Ак дөньяда язмаган.

Өч көн судан эзләделәр,

Улым, синең үзеңне;

Су агызгач, таптылар

Ләмгә баткан гәүдәңне.

Үлемнәрең булган икән

Синең агымсуларда;

Рәсемеңне алып карыйм

Бик сагынган чакларда.

Әллә су сине тарттымы,

Ник сикердең суларга?

Кайчагында барып карыйм

Аккан агымсуларга.

Аяк басып йөргән эзең

Күптән инде юылган;

Тугач та куелган исемең

Йөрәгемә уелган.

Матур иде нурлы йөзең,

Зәңгәр иде күзләрең;

Мәңгелеккә йомылды шул

Күк йөзедәй күзләрең.

Минем кайнар күз яшьләрем

Тамдылар кабереңә;

Син бит минем йөрәк парәм,

Онытмамын гомергә.

Тыныч йокла кабереңдә,

Без сине онытмабыз;

Кабереңә эзебезне

Беркайчан суытмабыз.

Әнәс истәлегенә

Админ — Fri, 30 Mar 2012 11:38:15 GMT

Тормыш иптәшем Әнәс узган елның 1 нче августында вафат булды. Фани дөньядан китеп, минем белән арасын өзсә дә, бер генә мизгелгә дә, күңелдән чыкмый. Аңа багышланган хисләрем, уй-тойгыларым шигырь юлларына күчә. Бу шигырем аңа багышлана.

Гафифә Гаффарова

Кайгыларым - тау кадәрле,
Башлары күккә тигән.
Нигә мине ташлап киттең,
"Мәңгелек юлдаш", - дигән.

Күземнең яшь пәрдәләрен
Җил толымнары сөртә.
Беләм үзем кайтмасын да,
Күңел барыбер көтә.$CUT$

35 ел, йомгак сыман,
Тәгәри араларда.
Икебезнең шатлык булып,
Үстеләр балалар да.

Оныклар үсеп килгәндә,
Син күчтең бакый йортка.
Нәкъ шул көннән бу дөньяда
Мин дә - бер ялгыз кортка.

7дең, 40гың да үтте,
Ялгыз агыла көннәр.
Балык, җиләк, гөмбәләрнең
Җыяр соң инде кемнәр?

"Әти" сүзен балалардан
Салкын гүр тартып алды.
Искә алып сөйләшергә
Хатирәлләрең калды.

"Кайгың уртаклашам", - диеп,
Кочаклый таныш-белеш.
Алар үзләренә алгач,
Миңа аз кала өлеш.

Тик кайгының бик азы да
Йөрәкләрне өтә шул.
Күңел күзе - тәрәзәдә,
Үзәк өзепп көтә шул.

Мөдәфис бәете

Админ — Wed, 14 Dec 2011 07:32:40 GMT

Бисмилаһи вә биллаһи, житте корбан гаете.

Без әйтәек, сез тыңлагыз бу Мөдәфис бәете.

Бисмилла диеп башлыйк бу бәетнең башларын,

57 дә гүр иясе булды газиз башларым.

Иртән чыккан чакларымда үләсемме белмәдем.

Әҗәл җитми үлеп киттем, яшәүдән һич туймадым.

$CUT$ Мендем тауның башына, утыра алмадым ташына.

Үз тракторым җитте минем газиз башыма.

Басуларга барган чакта тракторым тартмады.

Печәнгә барырга дигәч аякларым тартмады.

Җырлар җырлап йөри идем, кабина эчләрендә.

Үләсемне белмәдем шул 2-3 көн эчләрендә.

Өсләремә трактор менгәч, китте минем аңнарым.

Сарман больницаларында калды минем җаннарым.

Бакчадагы алмаларны озеп ашый алмадым.

Терелермен дип барган идем, кире кайта алмадым.

Олы ойнең түрләренә элеп куйдым тастымал.

Әнкәем, җомга көнне дога кылып исеңә ал.

Язгы сулар аккан чакта, су буенда йөрмәгез.

Мәңгелек йортларга китәм, кайгы - хәсрәт күрмәгез.

$CUT$ Китәм инде көтмәгәндә, яшәүдән һич туя алмадым.

Өзелеп көткән нәни оныгымны кулыма алып сөя алмадым.

Озын кара чәчләреңне көзгеләрдән карап үрерсең.

Иркия кызым, сине күрә алмадым, төшләреңдә генә күрерсең.

Бу матур, якты дәньядан бер дә килми китәсем.

Башларыма да килмәде сине ятим итәсем.

Минем сиңа соңгы сүзем: балаларга яхшы ана бул.

Тормыш булгач, төрле чаклар булды, зинһар өчен миңа бәхил бул.

Балаларым, барчагызга бәхетләр телим сезгә.

Анагызны ташламагыз-бәхиллегем шул сезгә.

Илфат улым һәм дә Иркиям, матур тормыш корыгыз.

Анагызны ташламагыз, гел кайткалап торырсыз.

Паркка барган голларым, минем кайткан җирләрем.

Үзем үлдем, күкрәп калды туган - үскән җирләрем.

Биек тауның башларында аерым - аерым түтәлләр.

Без аерылдык, читен булды, аерылмасын бүтәннәр.

Миннән калган киемнәрне киегез, ташламагыз.

Анагызга иң авыры, кайтыгыз, ташламагыз.

Бакчадагы җиләкләрне өзеп ашый алмадык.

Хыялланып көткән көнебезне ахыргача яши алмадык.

Бисмилламы әйтеп биклим ишегемнең келәсен.

Көнен - тәнен уйласам да төшкә сирәк керәсең.

Сандугачлар кунып сайрый бакчадагы каенга.

Мәңгелек йортларга китеп салдың башны кайгыга.

Урманнарга кердем, балта чаптым, имәнгә түгел, каенга диеп.

Әллә газиз әнкәем каргады микән минем кебек ятим кал диеп.

Бергә булган вакытларның белмибез шул кадерен.

Җиңел булсын туфрагын, нурлы булсын каберең.

Илфат бәете

Админ — Tue, 15 Nov 2011 13:36:20 GMT

Бу бәетне Сарман районы Шыгай авылыннан Ситдикова Илмира чыгарган.

Син кергән болынга керсәм дә, син йөргән аланга керсәм дә,

Яшь сара, яшь каплый күземне, таба алмьйм,балам, үзеңне.

Асылташлар белән бизәмәдем, улым, синең кабер ташыңны.

Бергә уйнап үскән якын дустың ашады бит, балам, башыңны.

Көзгеләрдән карап, чәчләренме тарап, чыгып киттең кичен клубка.

Дус дигәнең, газраиль булып, күп хәсрәтләр салды бит башка.

$CUT$ Урманнарга бардым җиләккә дип, тик чиләкләрем тулмады.

Илфат улым, бигрәкләр дә инде гомеркәйләрең булмады.

Бала бит ул, бала бит ул, бала йөрәк каны бит ул.

Йөрәк каны булгангадыр, үзәкләрне өзә бит ул.

И балам, и балам, ике күземдәге карам,

Синең ялкыныңда янам, сабырлык бир, я Аллам.

Аклы ситса күлмәгемнең каратасы юк аның.

Йөрәгемә кан урнашкан, тараласы юк аның

Илфат диеп язып куйдык кабер ташка,

Бу хәсрәтләр авыр икән ялгыз башка.

Ана сүзе

Админ — Tue, 15 Nov 2011 13:25:19 GMT

Әлеге бәетне Сарман районы Мортамак авылыннан Мәхтүмә Шәфыйкова чыгарган.

Сойлим эле, балам, сөйлим эле, сүзләремдә бөтен моңнарым.

Вафат булсам, балам, укыт Коръән, тәрәзәдән кайтып тыңлармын.

Зинһар әйтәм, балам, укыт Коръән үтенечем сиңа шул булыр.

Мина атап Коръән укыта алсан, кабер эчләрем нур булыр.

Зинһар әйтәм, балам, укыт Коръән, иң газиз син бит, бәбкәем.

Атнакиче җиткәч, җаным кайтыр, ак күбәләк булып, бәбкәем.

$CUT$ Зинһар әйтәм, балам, укыт Коръән, рухым китмәс синең кырыңнан.

Бер хәбәр дә сиңа бирә алмам, мәңге кайтмас изге урыннан.

Тар кабердә, кара гүр эчендә син баламнан дога көтәрмен.

Дога булса, мин дә шат булырмын, оныта калсаң нихәл итәрмен?

Сәдака бир, балам, җомгаларда, котылырмын мин дә газаптан.

Игелегең, балам, савап булып үзеңә дә иңәр азактан.

Зинһар әйтәм, балам, туганнарым, бәхил булып миннән калыгыз.

Алып барып гүргә иңдерелгәч тә, тәһлил әйтеп туфрак салыгыз.

Юк, елама, балам, яшең түкмә аерылып миннән калганда.

Бер ходаем тел ачкычы бирсен Мөнкир, Нәнкир җавап алганда.

Сәхрәләрдә ялгыз йөргән чакта хозыр Илъяс булсын юлдашын.

Тар кабердә ятар ялгыз башым, чын иманым булсын юлдашым.

Ялгызымнан дөнья эше өчен җавап алыр өчен килерләр.

Чың иманым булса, җаннарымда җәннәтләрдән урып бирерләр.

Зинһар әйтәм, балам, ихлас белән уздырыгыз минем өчемне.

Сәдакалар биреп дога кылдыр, буш үткәрмә атна кичеңне.

Җидемне дә, балам, үткәрә күр, кырыгымны аннан онытма.

Башка кеше өчен гыйбрәт булыр каберемә эзең суытма.

Көннәр үтәр, балам, елым житәр, исеңә ал мине тагын да.

Карт - корыга хәер биргәләп тор сау - сәламәт булган чагында.

Моны яздым көндез - җомга көнне, көндезге җил әкрен искәндә.

Йөрәкләрем әрни, күңелем ярсый үләселәрем искә төшкәндә.

Фәһимә бәете

Админ — Tue, 15 Nov 2011 13:21:36 GMT

1987 нче елның январь ае азагында Сарман авылында яшәүче Фәһимә апа буранда адашып үлгән. Фаҗига Кәүҗияк авылы басуында булган. Январь ае бураннары җитте аның башына.

Иртән торып чәчләремне тарадым үрәлмәдем,

Ачы җилле, кар - буранда өзелде гомерләрем.

Җан биргәндә туганнарым күз алдымнан уздыгыз

Сезне бүтән күрә алмам хуш, исән сау булыгыз.

Кышлар үтеп язлар җиткәч, ташулар агар инде.

Ямансу итеп тургай сайрар мин генә булмам инде.

$CUT$

Ямьле җәйләр килеп җитәр, мин күрәлмәм ямьнәрен.

Җан бирүләр авыр булды, калтырады тәннәрем.

Әҗәл җитми гүргә кердем туганнарны күрмәдем,

Көтелмәгән үлем булды вакыт җитеп үлмәдем.

-8-

Фәһимә апа кайтыр диеп озак көткәнсездер инде,

Үле мәетем кайтып кергәч елаткансыздыр инде.

Текәй таулары астыннан ага чишмә сулары.

Гомерлеккә калды миннән авылым басулары.

Туганнарым, сезне бүтән күрә алмамын инде.

Төрле чакларым булгандыр, бәхил булыгыз инде.

Каберемә истәлеккә чардуган да куегыз.

Буранда адашып үлде дип, исемемне языгыз.

Теләгем шул: тату яшәп, озын гомер итегез.

Бәйрәмнәрдә искә алырга каберемә килегез.

Илшат бәете

Админ — Thu, 10 Nov 2011 16:17:39 GMT

Әфганстанда һәлак булган улым Садыйков Илшат истәлегенә багышлыйм. Авыр туфрагың җиңел булсын. Үрнәк авылында яшәп Сарман авылына күчеп килеп, шунда гомер итүче Садыйкава Вәсимә.

Озата баргач Сарманнарга, карадың да, әни, күземә
"Исән-сау кайт, яме, улым",- дидең, тора алмадым бит сүземдә.
Әни, бәгърем бик елама инде, язмыш шулай булган күрәсең,
Мин исеңә төшкән чакта, Илнур апаемны сөярсең.
$CUT$ Иртә белән йокылардан торгач, ашадым мин солдат ашлары,
Күкрәгемә пуля килеп тигәч, нишләдем мин диеп уйладым.
Хезмәткә диеп барган чакта озын булды барыр юлларым.
Әфган җирләренә туры килде минем хезмәт итәр елларым.
Хушлашканда киткән идек поедларга утырып,
Минем иптәшләрем кайтыр хезмәтләрен тутырып.
Хатларыз килеп торды, ерак булса да илкәем,
Мин шулай да бик бәхетсез түгел, туган туфрагыма җирләндем.
Әни бәгърем, мине үстердең син күкрәк сөтләреңне имезеп,
Мондый уйлар уйламаган идем, күңелемдә иде изгелек.
Су буйлары безнең тал-тирәклек, талларымны җилләр имәсен,
Мондый авыр кайгы безгә килде, башкаларга инде килмәсен.
Әнкәй белән без өч бала үстек, кыз туганым минем Гөлгенә,
Җәйгә чыккач минем туфрагыма гөлләреңне син сип бер генә.
Тик онытма, җәй көннәрендә, су сип аңа, гөлләр шиңмәсен,
Синең күңелеңдә изгелекләр, мәңге, мәңге, мәңге үлмәсен.
Хезмәт иткән җиремдә тимер тартма эчендә кайтардылар илемә.
Авыл халкы озата барды мине соңгы юлга урман буеннан
Әни җаным, бик елама инде, чыгарып тор мине уеңнан.
Тимер тартма эчләрендә ята сезнең улыгыз
Актык сүзем итеп шуны әйтәм: хуш, исән-сау, бәхил булыгыз.
Үрнәкләрдән күчеп китсәң дә, әни, килгәләрсең туган авылыңа,
Улым диеп килеп дәшүеңне, мин көтәрмен таллык буенда.